یکشنبه, ۴ فروردین , ۱۳۹۸ - 2019 March 24
كدخبر: 1651 تاريخ : ۱۳ اسفند ۱۳۹۷ - ۰۸:۵۳ بازديد: 29 بازدید نسخه چاپي ارسال به دوستان

تعالی فرهنگی راهی برای همزیستی خرده فرهنگ ها

جمشید افرندید/ سردبیر نسیم جم: یک تعریف از واژه فرهنگ شاید نتواند همه چهارچوب و حدود و صغور این واژه گسترده را بازگو کند اما می تواند شمای کلی و دید عمومی ما را تا حد زیادی روشن سازد. امروزه همه افراد در هر قشر و جایگاهی به نوعی این واژه را استفاده می کنند. برخی در معنای مثبت آن و به منظور معرفی شخص مورد نظر خود و فرهیختگی وی از آن استفاده می کنند؛ برخی نیز اصطلاح منفی آن را برای بیان سطح آگاهی و اخلاق یک شخص استفاده اما فرهنگ به مجموعه ارزش‌ها، باورها، اعتقادات، هنجارها، آفرينش‌هاى ادبي، هنري، فلسفي، علمي، دانش‌ها و کليه دستاوردهاى مادى و معنوى که از زندگى جمعى انسان‌ها به‌وجود آمده‌اند گويند. فرهنگ و جامعه دو عنصر هم بسته و جدایی ناپذیرند. جامعه به نظام روابط متقابلى اطلاق مى‌شود که افرادى را که داراى فرهنگ مشترک هستند به همديگر مربوط مى‌سازند. و در سایه فرهنگ مشترک است که اجتماعات انسانی احساس همبستگی و یگانگی می کنند هر جامعه‌اى فرهنگ خاص خود را دارد و هر فرهنگى نيز متعلق به يک جامعه خاص است. فرهنگ داراى دو جنبه يا دو بخش مى‌باشد؛ فرهنگ مادى و فرهنگ معنوي. اين دو جنبه فرهنگ در يک کليت منسجمى به‌ هم مرتبط هستند و در تحليل نهائى بايد تأثيرات متقابل آنها در بستر کلى هر جامعه معين (و تأثيرپذيرى آنها از عناصر فرهنگى ديگر جوامع) را مورد توجه قرار داد. فرهنگ ها عناصر ملموس و غیر ملموسی هستند که همگام با انسان پا به عرصه گذاشته و طی چندین هزار سال از عمر انسان همواره در حال تغییر و تحول بوده اند. نگرش های متفاوتی به این عنصر زنده و پویای اجتماعی از بدو خلقت تاکنون صورت گرفته است و این عنصر تاکنون راه پر پیچ و خمی را تا تکامل طی نموده است. بسیاری از جامعه شناسان فرهنگی فرهنگ هر جامعه را متاثر از جغرافیای محل زندگی دانسته اند و اعتقاد به جبر طبیعی بر رشد و یا افول فرهنگها و به تبع آن تمدن ها دارند اما موضوعی که در این بین می توان مشاهده کرد تاثیر دوسویه فرهنگ بر جغرافیا و جغرافیا بر فرهنگ  است زیرا بسیاری از هنجارها و رفتارهای فرهنگی باعث سوق دادن جامعه به سمت استفاده و تغییر در محیط طبیعی و زیست محیطی می شود. تغییرات فرهنگی این روزها در سایه رسانه ها و پیشرفتهای سریع علمی و فناوری آهنگ تندی به خود گرفته است دیگر به ندرت می توان جوامعی را یافت که در انزوای فرهنگی به سر برند بلکه فرهنگهای جدید با مشخصات خاص خود امروزه به این نتیجه رسیده اند که حیات و بالش آنها در سایه ارتباطات معنا پیدا می کند. زیرا گسترش وسایل ارتباط جمعی به مردم کشورهای مختلف، با فرهنگ های بعضا متضاد بیش از هر زمان دیگر، فرصت آشنایی و شناخت ویژگی‌های فرهنگی جوامع دیگر را می‌دهد و این امکان فراهم آمده است تا فرهنگ‌ها، آداب و رسوم مختلف از مرزهای محدود ملّی و قومی رها شوند و ارزش‌های مشترک جهانی شکل‌ بگیرد. پدیده جهانی شدن را شاید بتوان به وسیله همین تحولات عظیم و ارتباطات گسترده توصیف و تشریح و تا حدودی توجیه کرد.

کشور ایران از دیرباز به خاطر وجود فرهنگ های کلان و خرده فرهنگ ها محلی برای مطالعه سیر تحول فرهنگی انسان از عصر پارینه سنگی تا عصر مدرنیته بوده است. ظهور و سقوط امپراطوری های بزرگ، حمله های عظیم و ویرانگر مهاجمین و جنگ ها و درگیری های داخلی هیچکدام نتوانستند روند رشد و تعالی فرهنگ ایرانی را دچار اضمحلال کنند بلکه در هر بار با اتخاذ روش و راهکار جدید در کانالی جدید این مسیر تعالی فرهنگی به حیات خود ادامه داده است و امروزه ما شاهد رشد و بالندگی این فرهنگ در عرصه های جدید علم و فناوری هستیم و این حاصل نشده مگر با همت و تلاش نخبگان و بزرگان این سرزمین. اما با همه این تفاسیر همیشه تلاقی و برخورد خرده فرهنگ ها در یک مکان باعث شده تا پس از گذشت زمانی از همزیستی این فرهنگ ها ما شاهد نوزایی فرهنگی باشیم که خصوصیات هر دو را داراست و در عین حال تشخص و هویت مستقل خود را دارد و همانند فرزندی است که در عین داشتن خصوصیات والدین، دارای هویت مستقل و مجزا است. ظهور و گسترش محوطه های صنعتی در جنوب استان بوشهر را می توان مکان مناسبی برای مطالعه  این پدیده به حساب آورد. جامعه بومی و ساکن منطقه که به لحاظ فرهنگی دارای مشخصات مخصوص خود بودند و سال های زیادی را در کنار دیگر خرده فرهنگ های منطقه به حیات اجتماعی خود ادامه داده بودند به یک باره با موج عظیم مهاجرینی مواجه شدند که تفاوت های نگرشی و فرهنگی را با خود به ارمغان آورده بودند. این سیل خروشان که منشا آن گسترش بهره برداری  از میادین گازی خلیج فارس بود در همه بخش های منطقه ساحلی و کوهستانی سکنی گزیدند و روابط متقابلی را با جامعه بومی آغاز کردند. زندگی در شهرک های خوابگاهی و عدم ارتباط بین این مهاجرین با جمعیت بومی غیر قابل توجیه بود و ارتباطات دوسویه معنای جدیدی به خود گرفت و حاصل آن چیزی نبود جز تولد نوزادی جدید که اینک دارد مراحل رشد خود را به سرعت طی می کند. رشد این پدیده در سایه فناوری های جدید بسیار تند و پرسرعت است امروز این سوال مطرح است: صیانت و پرورش و پرستاری از این نوزاد بر عهده کیست؟ آیا نهاد یا سازمانی وجود دارد که در این شهرستان ها بتواند مسئولیت پرورش این نوزاد را به عهده بگیرد و بتواند از پس این امر به خوبی برآید؟ نهادهای فرهنگی و اجتماعی نظیر اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی آیا برنامه ای در این زمینه دارند؟ تعامل و تفاهم نهادهای فرهنگی با روابط عمومی و واحدهای فرهنگی صنایع مستقر در منطقه چه میزان است؟ و … ادامه دارد

در زمينه‌ي انتشار نظرات مخاطبان رعايت چند مورد ضروري است:
  • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسي تايپ کنيد.
  • «نسیم جم» مجاز به ويرايش ادبي نظرات مخاطبان است.
  • نسیم جم از انتشار نظراتي که حاوي مطالب کذب، توهين يا بي‌احترامي به اشخاص، قوميت‌ها، عقايد ديگران، موارد مغاير با قوانين کشور و آموزه‌هاي دين مبين اسلام باشد معذور است.
  • نظرات پس از تأييد مدير بخش مربوطه منتشر مي‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.