کد خبر : 1841
تاریخ انتشار : شنبه ۱۵ تیر ۱۳۹۸ - ۹:۲۱

به بهانه روز قلم/ اخلاق رسانه ای بارزترین شاخه علم اخلاق در عصر ارتباطات

به بهانه روز قلم/ اخلاق رسانه ای بارزترین شاخه علم اخلاق در عصر ارتباطات

نسیم جم: جمشید افرندید/ بحث در مورد چهارچوب اخلاقی رسانه و بررسی حدود اختیارات قانونی و اخلاقی رسانه ها در عصر جدید بحثی به غایت پیچیده، چندوجهی و گسترده است زیرا رشد افسار گسیخته وسایل ارتباط جمعی در عصر فعلی به گونه ای است که انفجار اطلاعات صورت گرفته و لزوم پرداختن به جنبه های

نسیم جم: جمشید افرندید/ بحث در مورد چهارچوب اخلاقی رسانه و بررسی حدود اختیارات قانونی و اخلاقی رسانه ها در عصر جدید بحثی به غایت پیچیده، چندوجهی و گسترده است زیرا رشد افسار گسیخته وسایل ارتباط جمعی در عصر فعلی به گونه ای است که انفجار اطلاعات صورت گرفته و لزوم پرداختن به جنبه های اخلاقی در این رسانه ها به موضوع و مبحث روز دنیا تبدیل شده است.
چند روز پیش وقتی داشتم صفحات مجازی رسانه های استان را تورّق می‌کردم چشمم به مطلبی از یک نویسنده ناقد به نقل از یک سایت نه چندان مشهور استان افتاد. در ابتدا عنوان بسیار اغوا کننده و جذاب بود و هر خواننده ای را به سمت مطالعه می کشاند؛ بنده که به عنوان عضوی از خانواده مطبوعاتی استان سالهاست بخشی از اوقات خود را صرف خواندن و کسب فیض از نویسنده های عالم و ناقد هم استانی در فضای رسانه ای می‌کنم، بدون اندکی تامل خبر را باز کرده از ب بسم الله تا نون پایان را خواندم و مات و مبهوت شدم از لحن جالب نویسنده. نویسنده مطلب که می توان گفت تقریبا آماتور است و اسم ایشان را تا حالا در هیچ خبرگزاری ندیده بودم قلم تندی گردانده و قصد داشته با نوشتن این مطلب یکی از مسئولین را نقد کند و چه نقد جالبی شده بود پر از اصطلاحات خاص و بعضا رکیک. ظاهر امر نشان می‌داد نویسنده دل پری از این مسئول دارد و خواسته به هر عنوانی شده این بنده خدا را بکوبد. به دور از هر تعصب نسبت به نویسنده مطلب و مسئول نقد شده فقط روی سخن خود را به زبان نویسنده می کنم. نویسنده مطلب انتقادی ظاهرا غافل از این بوده که رعایت اخلاق نقد در رسانه یکی از پایه ای ترین اصول اخلاق حرفه ای رسانه است و این را می توان معلول حضور و رشد سریع رسانه های خصوصی که همین شبکه های اجتماعی باشند می توان دانست فضای شبکه های اجتماعی این روزها این توهم را دامن زده که می توانیم نظر خود را بدون سانسور بیان کنیم و این را یک نوع آزادی مدنی در بیان مطالبه گری می دانیم؛ البته ناگفته نماند رسانه ای که اقدام به انتشار مطلب کرده بود جز سایت های تازه تاسیس استان است و مشخص است که مدیر سایت خواسته با نشر این مطلب انتقادی تند، جایی برای خود در بین رسانه ها باز کند. در مجموع خواندن این مطلب بنده را بر آن داشت تا به قول قدما یک سوزن اول به خودم و بعد هم یه جوالدوز به دوستان عزیز مطبوعاتی ام بزنم شاید بتوانیم در این فضای پر از تنش و اغتشاش و شلوغی رسانه ها جانب اخلاق را بیشتر داشته باشیم و به ورطه های هول نیفتیم.
نگاهی کوتاه به تنظیم نظام نامه های اخلاقی مطبوعاتی اگر داشته باشیم می توانیم سیر تحول اخلاق مداری در مطبوعات را بررسی کنیم هر چند تدوین نظام نامه ای مدون که قابل اجرا در همه دنیا باشد تقریبا غیر ممکن است زیرا اختلافات فرهنگی و اجتماعی در همه اجتماعات انسانی وجود دارد و راه را برای تدوین و اجرای یک نظام نامه به روی متخصصین سازمام ملل می بندد؛ زیرا بسیاری از معیارهای اخلاقی، در همه جای دنیا مورد قبول همگان نیستند. برخی محققان حتی مدعی‌اند که فقدان توافق جهانی درباره هنجارهای اخلاقی از مشخصه‌های ارتباط جمعی است. در نتیجه، بسیاری از مقررات اخلاقی که در این مورد وضع شده‌اند، در بهترین شکل خود، تنها رهنمود‌های هنجاری هستند که بر هیچ فلسفه اخلاقی مشترکی استوار نیستند و روزنامه‌نگاران و ارتباط‌گران، بسته به موقعیت، به نحوی خاص با آنها روبرو می‌شوند. تصویب قوانین گسترده، برای اِعمال چنین هنجارهایی که دوام و مقبولیت آنها مورد تردید است، بسیار غیرعملی است. در گزارش کمیسیون مک‌براید درباره حقوق حرفه‌ای و اصول اخلاق رسانه‌ای، با بیان تاریخچه‌ای از تدوین هنجارهای اخلاق حرفه‌ای، که نخستین بار در دهه ۱۹۲۰ آغاز شد، آمده است: در حال حاضر تعداد شصت کشور در سراسر دنیا نظام‌نامه‌های کم و بیش گسترده‌ای را، که اغلب مورد پذیرش اشخاص حرفه‌ای قرار گرفته است، پذیرفته‌اند. استانداردهایی را برای رفتار تعیین می‌کنند که روی هم رفته جنبه‌ای عام دارند- از جمله آزادی دسترسی به منابع اطلاعات، عینیت و تعهد به خودداری از وارد آوردن افترا- اما اغلب اینها در لفافه ابهام و گاهی اصطلاحاتی نارسا هستند. دلیل این نارسایی را باید در تنوعات فرهنگی و در نتیجه، تنوع در مبانی ارزشی هر فرهنگ و جامعه جستجو کرد. از این رو، معنی و ارزش‌های منسوب به مفاهیمی چون اخبار، حقیقت، عینیت، آزادی و حق دانستن واقعیات، می‌تواند با توجه به شرایط خاص یا با توجه به نیازها و اولویت‌ها یک جامعه مفروض در یک برهه مفروض زمانی تغییر کند؛ اما در کشور ما که نظام های حقوقی و هنجارهای اجتماعی بر پایه شرع مقدس پایه ریزی شده است و به گفته نص صریح قرآن بر پایه فطرت بشر استوار شده است می توان اخلاق حرفه ای مطبوعاتی را تدوین نمود؛ اسلام و فرهنگ ناب دینی هرگز نمی‌توان در اخلاق و ارزش‌های اخلاقی، قائل به نسبیت شد؛ زیرا در اسلام ارزش‌ها و اصول و معیارهای اخلاقی ثابت و لایتغیر همه زمانی و همه مکانی وجود دارد که هیچ گاه نمی‌توان از آنها عدول نمود: برای مثال، در این منظر، دروغگویی، پخش شایعات بی‌اساس، تهمت به افراد حقیقی و حقوقی، ورود به حریم خصوصی افراد، ظلم در حق افراد و… اموری غیراخلاقی و غیرقابل پذیرش است و هرگز پذیرفتی نیست. به هرحال، چند رویکرد محوری را می‌توان در این جا نام برد که با استعانت به همین رویکردها مسیری هموار برای دسترسی به گردش آزاد اطلاعات به دور از حب و بغض های شخصی ایجاد کرد و جایگاه رسانه های دیداری و شنیداری را در ارتقای سطح فرهنگ به حد اعلای خود برسانیم و خبرنگاران و نویسنده ها و منتقدانی تربیت کنیم که اخلاق مدارانه بنویسند و بیندیشند.

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.